हापूस + निर्यात = फुस्स = व्यावसायिकतेचाचा आभाव!

युरोप दर वर्षी अंदाजे ४०० करोड (४bn ) US$ किमतीचे फळ, भाज्या, आणि इतर शेती उत्पादने भारतातून आयात करते. या वर्षी पासून युरोपिअन संघाने भारतातून येणाऱ्या आंबा आणि चार भाज्या वर बंदी घातली आहे. हि बातमी प्रसिद्ध झाल्या पासून (१ मे  २०१४) जवळ जवळ प्रत्येक पेपर मध्ये या वर चर्चा झाली.

Destroying Mango

Destroying Mangoआयात करते. या वर्षी पासून युरोपिअन संघाने भारतातून येणाऱ्या आंबा आणि चार भाज्या वर बंदी घातली आहे. हि बातमी प्रसिद्ध झाल्या पासून (१ मे  २०१४) जवळ जवळ प्रत्येक पेपर मध्ये या वर चर्चा झाली.

भारता कडून दिले गेलेले पहिले उत्तर होते “आमच्या कडील नियम अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलिया पेक्षा कठोर असून ते अमलात आणले जातात”.  हे उत्तर कशाच्या आधारावर दिले गेले कुणास ठाउक.

इंग्लंडच्या संबंधित कार्यालय ( Deapartment for environment, food and rural affairs (DEFRA)) कडून मिळालेल्या माहिती वरून, या बंदी मागील कारण आहे “फळमाशी” चा प्रादुर्भाव. या फळमाशी चे इंग्रजी मधील नाव आहे “tobacco whitefly”. ही फळमाशी युरोपात सापडत नाही, EU मधील देश या फळमाशी पासून संरक्षित आहेत.

मागील अनुभवातून इस्राईल येथे या माशीमुळे टोमेटो चे १००% पीक नष्ट झाले आहे. या माशीचा इंग्लंड मधील शिरकाव येथील पिकांसाठी हानी कारक आहे. या माशीमुळे इंग्लंडचे सलाड (salad) चे पीक सहज नष्ट होऊ शकते. पुढे असे हि सांगण्यात आले कि जे दोन लॉट (consignments) जप्त करण्यात आले होते त्यावर उष्ण वाफेचे फवारे देऊन सुद्धा या माशीचा प्रादुर्भाव नष्ट नाही करता आला. याच्या वरून प्रादुर्भावचे गांभीर्य लक्षात येते.

EU संघा ने स्वतः चे अंतरीम पीक जोपासण्यासाठी ही बंदी घातली. पण आमच्या कडे पूर्ण परिस्थिती लक्षात न घेत अर्थ लावला गेला आणि जो तो उठ सूठ आम्ही कसे सच्चे याची ग्वाही देऊ लागला. हा आमचा एक मोठा दुर्गुण आहे, न विचारता हि काही देणे, सल्ला पासून शुभेच्छा पर्यंत. मला आठवते रसायन शास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळविलेले श्री वेंकटरामन रामकृष्णन नी लोकांना निवेदन केले होते कि “please do not send me best wishes and well done messages.” कामाचा वेळ असले मेसेज डिलीट करण्यात घालवावा लागत होता. असो.

आंबाला युरोपात बंदी या बातमीवर काही ठिकाणी काही सुशिक्षित /उच्चशिक्षित (अडाणी माणसाला असले timepass करायला वेळ आणि साधन दोन्ही नसतात) वाचकांनी नोंद केलेली कि चला आता आम्हाला  वाजवी दारात हापूस मिळणार. आश्चर्य म्हणजे या अतिशिक्षितवर्गा  कडून स्वतः च्या आरोग्याची अशी किंमत लावली गेली. शिक्षण व्यवस्थेचे अपयश, दुसरे काय म्हणावे.

एका बातमीत असे म्हटले होते कि ” युरोपने ही बंदी तातडीने उठवावी, यासाठी केंद्र सरकारचे शिष्टमंडळ चर्चेला जाणार आहे. या शिष्टमंडळात महाराष्ट्र सरकारचे अधिकारी असावेत, अशी भूमिका मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांनी घेतली आहे.”

दुसरी कडे, “भारताने युरोपातून येणाऱ्या चॉकलेट, वाइन व स्कॉच यांच्या गुणवत्तेबाबत विचारणा करून त्यासाठी मानके पूर्ण करण्याचा आग्रह धरला होता, त्याला प्रत्युत्तर म्हणून सूडभावनेने युरोपीय संघाने ही बंदी लादली असावी असा तर्क केला जात आहे. भारतातून येणाऱ्या विविध प्रकारच्या मालाबाबत वेळोवेळी इशारा देऊनही भारताने त्याकडे गांभीर्याने पाहिलेले नाही, त्यामुळे बंदीसारखा अंतिम उपाय करणे भाग पडल्याचे युरोपीय संघाचे म्हणणे आहे.”

आज ची बातमी आहे,

“हंगामापूर्वीच हापूस आंबा बाजारात आणण्यासाठी बागायतदार कल्टार ऍसिडचा वापर करत असल्याची आणि व्यापारी त्यांना प्रोत्साहन देत असल्याची धक्कादायक माहिती उघडकीस आली आहे. युरोपमधील हापूस बंदीलाही हाच प्रकार कारणीभूत ठरला आहे. या रसायनाच्या वापरामुळे आंब्यांच्या बागाही धोक्‍यात आल्या आहेत. “

“हंगामात पहिल्यांदा बाजारात येणाऱ्या हापूसला चांगला भाव मिळतो. तो बाजारात आणण्यासाठी आंबा बागायतदार आणि व्यापारी यांच्यात चढाओढ सुरू होते. मग त्यासाठी काही शेतकरी कल्टार ऍसिडसारख्या रसायनाचा वापर करतात. यामुळे मोहोर आणि फळे लवकर येतात, परंतु त्याचा विपरीत परिणाम झाडांवरही होतो. त्याची प्रतिकारशक्ती कमी होते. यामुळे आंब्याला फळमाशीचा प्रादुर्भाव होतो. तोच युरोपियन देशातील आंबाबंदीला कारणीभूत ठरला आहे. एरवी मार्च किंवा एप्रिलमध्ये हापूस आंबा बाजारात यायचा; मात्र काही वर्षांपासून तो जानेवारी आणि फेब्रुवारीतच बाजारात दिसत आहे. याला कल्टार ऍसिडचा वापर कारणीभूत आहे, असे नारायण शिंदे या आंबा व्यापाऱ्याने सांगितले.”

इतर देशांने नाकारलेला आंबा टिकवून तो आपण खावा की नाही हे सर्वस्वी आपणच ठरवायचे आहे. पूर्वी family doctor सांगायचे कि फळे त्या त्या हंगामात खावी पण आता रासायनिक फवारणी मुळे ती वर्षभर मिळतात, त्यांना चव असते कि नाही हा विषय निराळाच, पण ती खाण्या योग्य असतात का? फळावर लावण्यात येणारे wax (मेण ) आरोग्यास अपायकारक असते का? लहान मुलांना हल्ली वरचेवर सर्दी होते, ती आजारी पडतात आणि काही थेट दवाखान्यात admit होतात याला करणे अनेक कारणं असली तरी या असल्या फळांचे सेवनाचे काय?

शेवटी एवढेच म्हणीन

Discontent, blaming, complaining, self-pity cannot serve as a foundation for a good future, no matter how much effort you make. – Eckhart Tolle

Reference:

This entry was posted in वर्तमानपत्रातून, सामाजिक and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s