गोधडी भाग (आठवत नाही) : आमचीच लाल!

तर मित्रांनो यंदा मी दिवाळी निमित्त आतिशबाजी  प्रत्यक्षात न पाहता फेसबुक वरून पहिली. ती कशी, आम्ही भारतीय दुसऱ्या धर्मा बद्दल, दुसऱ्या जाती बद्दल अतिशय पोटतिडकीने विनोद/ चेष्टा/ जोक करतोच. यात आमचा हात एक ब्रिटिश धरू शकला तर, पण त्याने त्यावर केलेला विनोद आम्हास कळला तर बेहेत्तर.

मूळ मुद्दा हा की हि अतिशबाजी मी मोती साबण, त्याचा कागद/चांदी, त्याची साठवण, आठवण… नंतर वेगवेगळ्या लाडवाचे आकार, त्यांचे प्रकार आणि त्यातील बेदाणे या वर पाहिली/वाचली. तुम्ही जाणकार मंडळी नी अर्थातच ती वाचली असणारच म्हणून ती माझ्या पर्यंत पोचली. आणि हो पुढे जाऊन विनोद बेशिस्ती आणि गबाळे राहणे किंवा टापटीप न राहणे वर देखील होते. थोडक्यात काय तर आम्ही मराठी माणसे आपापसात पण एकोप्याने राहू शकत नाही. बरे आता कसला हि टेंभा मिरवायचा झालाच तर एक सत्यकथा सांगते.

त्या आधी एक फॅक्ट, महाराष्ट्राच्या उत्तरे कडे म्हणजे मध्यप्रदेश आणि पुढे, मराठी माणसाला  “कढी-चट” हे टोपण नाव आहे. कारण काय तर म्हणे ती फडतूस ताकाची कढी देखील मराठी माणूस शेवटी सोडत नाही, तर चाटून संपवतो. आणि मराठी माणसात सगळे आले, सब घोडे बारा टक्के.

आता सत्यकथा, मी युनिव्हर्सिटीत शिकत असताना एकदा माझी एक प्राध्यापिका (अतिशय सज्जन बाई असे प्रत्येकाचे मत होते नव्हे अजून आहे!) मला म्हणाली मराठी माणसे चांगली पण काय ग तुमच्या पद्धती. मी अर्थातच चाट पडले. प्रश्न बोलून दाखवावा लागला नाही. किस्सा असा, ” काल मी एका जुन्या विद्यार्थिनीच्या लग्नाला गेले होते. दुपारचे लग्न होते आणि त्यात काल पाऊस होता. जावे कि नाही याच्या विचारात होते पण आग्रहाचे आमंत्रण होते म्हणून इथला तास संपवून गेले. मंगल कार्यालयाच्या बाहेर बरीच गर्दी दिसली. माणसे हळू हळू पुढे जात होती. पाऊस असल्याने सगळ्यांची पंचाईत होती. मी दारा जवळ पोचल्या वर कळले की दारात दोन्हीं पक्षाचे लोक याद्या घेऊन उभे होते. आलेला पाहुणा तुमचा कि आमचा याची खात्री करून आणि त्याचे नाव खोडून आत सोडत होते. किती ग चिकू पणा हा. मी वेगवेगळ्या समाजातील लग्न पहिली हि अशी मात्र पहिलीच वेळ”. आम्हीं का तुमच्या मंडळींचे जेवणाचे पैसे द्यायचे हा सरसकट मुद्दा असावा. माझ्या तो वरच्या आयुष्यातला हा असा पहिलाच प्रसंग. मला काय म्हणावे सुचेना. आडनाव विचारले तर दोन्ही बाजू ची मंडळी एका पोटजातीची नसून शत्रू पक्षातील (हे ही आपणच ठरवले आहे) होती. कोणाला वेगळं  म्हणायची सोय नाही.

लग्ना नंतर सासरी घरांतल्या मंडळी कडून ओळखीच्या एका लग्नाचा असाच किस्सा ऐकला, त्यात वधूचा भाऊ का कोण त्यांच्या कडील यादी घेऊन फिरत होती. खातरजमा करून आपल्या यादीतील लोकं मोजत होता.  शेवटी वराकडच्या एका जेष्ठाने सांगितले कि पैशाची तुम्ही काळजी करू नका, आम्ही बघतो पण माणसे मोजायची नाही.

तर बोला आता. तुम्ही शहाणे कि आम्ही शहाणे!

Advertisements

प्रगती / Improvement!

आधी आईच्या आणि नंतर सासूबाईंच्या तालमीत स्वयंपाकात मी इतके तरबेज झाले की आता नवऱ्याच्या आणि मुलाच्या हाताखाली वावरत असताना माझ्या हातून कमी चुका होतात.
नवरात्र चालू आहे, स्त्री जागर चा काळ आहे तेंव्हा याला हसण्यावारी घेऊ नका.

I am thankful to my mother & my mother-in-law who have trained me so well in cooking. Just because of them i make less mistakes when i am serving as sous chef to my husband or my son these days 😀

… आणि मी कपाळाला हात लावला…

आज पासून मी एक नवीन सदर सुरु करत आहे… आणि मी कपाळाला हात लावला…

तुम्ही लावता का कपाळाला हात? लहानपणी ऐकले होते असे करू नये, पण आजकल  बऱ्याच वेळा हे आपोआप घडते. काय करणार प्रसंगच असे येतात. काय आहे ना कि लोकांचे चित्र-विचित्र वागणे बघितले कि त्यांचा राग येण्यापेक्षा कीव येते.  आणि मग कपाळाला हात लावला जातो.

एक म्हण आहे “झाकली मूठ ….” पण सोशल मिडिया मुळे काही मुठी permanently उघड्या आहे. पूर्वी सिनेस्टार आणि तत्सम मंडळी  “out of sight, out of mind” च्या भीतीने लोकांच्या नजरेत राहण्यासाठी वेग वेगळ्या क्लुप्त्या करायचे. वेळ पडल्यास paid news देत. आता सोशल मिडिया मुळे त्यांचा खर्च वाचला पण सर्वसामान्य माणूस मात्र या फंद्यात अडकला.  आवड म्हणून काही करणे वेगळे पण प्रत्येक बाबतीत भाष्य करणाऱ्यांची संख्या झपाट्याने वाढली. आणि ते का थोडे होते म्हणून काही तर स्वतः ची रोजनिशी चे जाहीर वाचन करू लागले. होणार काय …. कपाळावर हात दुसरे काय.

परवा नारळी किंवा राखी पौर्णिमा झाली. राखी हा आमचा सण आहे कि नाही तो वाद वेगळा. पण भाऊ बहिणींच्या प्रेमाचे जे प्रदर्शन बघितले त्या वरून  “सब घोडे बारा टके” ची जाणीव झाली. सार्वजनिक गणेशोत्सव, नवरात्र च्या यादीत सार्वजनिक रक्षाबंधन. प्रेम आपुलकी पेक्षा उपचाराचाची जाणीव होती.  मग काय …मी. क. हा. ला.

तुम्ही कधी कपाळाला हात लावला होता का? आठवते का बघा

विचारांची गोधडी भाग २: मार डालाsss

सायबांने आमच्यावर शंभर हून जास्त वर्ष राज्य केल. एक न दोन अनेक कारणांनी आपल्या कडे बऱ्याच  गोष्टी रुजविल्यात, त्यात महत्वाची म्हणजे इंग्रजी भाषा. आणि आता सायबाला जाऊन  साठाहून जास्त वर्षे  झाली तरी या भाषेचे प्रेम कमी होण्याऐवजी वाढतच आहे. त्यात आम्हा भारतीय लोकांत  ‘confidence’ इतका ठासून भरलेला आहे कि आपण जे बोलतो किंवा लिहितो ते बरोबर कि नाही याची खात्री करावी अशी आम्हांस जरूरच वाटत नाही.

सोशल मिडिया मुळे तर याला आणखीनच उधाण आले आहे. स्पेलिंग म्हणू नका, व्याकरण म्हणू नका, रोज नवनवीन विषय हास्यासाठी मिळतात. काही वेळा मात्र कळस होतो.

पूर्वी एखादी व्यक्ती गेली की ओळखीचे किंवा घरचे पेपरात निधनवार्ता म्हणून द्यायचे, त्याच्या भरी ला आता सोशल मिडिया ही आले आहे. त्यात चुकीचे असे काही नाही, उलट कमी वेळात जास्त लोकांपर्यंत बातमी पोचते.

अरे जिवंत माणसांचे काय हवे ते करा, ते सांभाळून घेतील स्वतःला पण जे एक तर अस्थीत रुपांतरीत झालेत किंवा सहाफूट जमिनी खाली गेलेत त्यांना तरी माफ करा.  ते कसे तर,

  •  कोणी नवीन पोस्ट दिली कि like करायलाच हवे असे गृहीत धरणारे बहाद्दूर अनेक आहेत, ते काही विचार न करता like  देवून मोकळे होतात.
  •  बातमी मराठी, हिंदी किंवा इतर प्रांतीय भाषेत असली तरी इंग्रजीत उत्तर देणारे काही कमी नाहीत. “RIP” चा अर्थ सगळ्यांना माहितच असेल याची मला खात्री नाही. कारण,
  • “RPI” लिहिणारे पण आहेत, एवढी कसली घाई असते, कि typing ची चूक दुरुस्त पण करता येत नाही. पण समजा “editing” जमत नसेल तर कोणाला तरी विचारावे, तर इभ्रत आडवी येते.
  • परवा तर कहरच झाला, RIP चा full form माहित असणाऱ्याने ने लिहिले “Rest in pieces”.

मी कपाळाला हात लावला.

सोशल मिडिया च्या अतिरेकामुळे खरे पाहता सगळ्याच भाषा “Rest in pieces” झाल्यात जमा होतात कि काय याची शंका आल्या शिवाय राहत नाही!

विचारांची गोधडी: “my space”

godhadi1या ना  त्या कारणाने वेगवेगळ्या वेळी आणि वेगवेगळ्या जागी,  आपण अनेक  विचार ऐकत, बघत किंवा वाचत असतो. त्यांची एक चित्र विचित्र गोधडी तयार होते. काही विचार पटतात तर काही नाही. काहीं बाबतीत आपण पुढे विचार करतो तर काही तेवढे पुरते ठेवतो. असेच काही विचार ज्यांनी मला विचार करायला लावले ते मांडत आहे.   त्यातील पहिला विचार किंवा गोधडी चा पहिला तुकडा आहे  “ज्याची त्याची स्पेस”.

  • नवरा बायकोचे जर एकमेका वर खरे प्रेम असेल तर त्यांना वेगळी अशी  “स्पेस” लागत नाही, असे कुठे वाचल्या सारखे आठवते. आणि हा विचार मनात खूप घोळत होता. हे बरोबर कि चूक कि दोन्ही हे समजत नव्हते. ते समजून घेण्यासाठी चा हा प्रयत्न.

‘Personal space’ हा शब्द हल्ली बऱ्याच वेळा कानी पडतो. सोबत जोडगोळी असतेच. ह्या असल्या गोष्टी म्हणजे “western world” चे चोचले. सुरवात करूया, स्पेस  पासून. ही स्पेस म्हणजे नक्की काय असते?

शाब्दिक अर्थात जरी स्पेस चा विचार केला तर असे दिसते कि, निसर्गाने space_2प्रत्येक जिवात, स्वतःच्या स्पेसची भावना अगदी जन्मतः  दिलेली आहे. ज्याला स्पेस मिळते, त्याची वाढ होते. फुलातून झाडातून हे दिसते. एका जातीची/ एका प्रकारची झाडे सुद्धा सारखी नसतात. याचे छान उदाहरण म्हणजे नारळाचे झाड. जी झाडे मोकळ्या जागेत लावली जातात, ज्यांच्या स्पेसच्या मध्ये, इतर झाडे किंवा वास्तू येत नाही ती झाडे सरळ वाढतात, गगनचुंबी होतात.  इतर झाडे मात्र सरळ न वाढता, त्या झाडा पासून किंवा वास्तू पासून लांब जातात. ज्या बाजूने सूर्याची किरणे जास्तजास्त मिळतील त्या बाजूस ती वाकतात. मोकळीक शोधत स्वतः साठी सूर्य किरणे गोळा करतात. फुलणाऱ्या गुलाबांची पण तीच तरह. जर अनेक फुले एकत्र असतील तर बाजूची नीट फुलतात. मधल्या फुलांना जागाच  उरत नाही. फुलणाऱ्या गुलाबांची पण तीच तरह. जर अनेक फुले एकत्र असतील तर बाजूची नीट फुलतात. मधल्या फुलांना जागाच  उरत नाही.

space_1घरातील लहान मुले सुद्धा, ज्यांची स्वतंत्र खोली नसते ती घरातील एक विशिष्ट जागा किंवा एक कोपरा आपलासा करून ठेवतात. फक्त माझी ही भावना असते. इतरांचे पण तसेच असते. एकाच घरातील माणसांची आवडीची जागा वेगवेगळी असते. आणि तसे नसले कि काय होते? सोपे … भांडण. तुझी जागा माझी जागा वरून. हे झाले प्रत्यक्षातील स्पेस बद्दल virtual space चा विचार करू.

जॉर्ज एस पेटन नावाचा एक अमेरिकी सैन्यातील जनरल होता, त्याचे एक सुंदर वाक्य आहे.

“If everyone is thinking alike, then somebody isn’t thinking.” किती योग्य वाक्य आहे.  मेंढे कसे एका पाठोपाठ जातात अगदी तसे.  आपल्याकडे म्हण आहेच “अति परिचयात अवज्ञा”. कुठल्या ही नात्यात जास्त जवळीक ही अयोग्यच. जिथे मोकळा श्वास नाही तिथे काहीच मोकळे नाही.

दोन व्यक्तींचे बऱ्याच वेळा एक मत होते. त्यांच्या आवडी निवडी ही सारखी असू शकतात पण म्हणून दोघांना उठता बसता सगळे सारखेच हवे असे म्हटले तर, चटकन जाणवते, त्यातील एक माघार घेत असणार. वाद नको म्हणून.  जेंव्हा एकमेकास स्पेस द्यायचे नाकारले जाते, तिथे योग्य ‘respect’ ची कमतरता असते. जेंव्हा दुसऱ्यास स्पेस द्यायचे लक्षात राहत नाही तेंव्हा माणूस हा स्वकेंद्री आहे आहे उगीच जाणावते.

गोधडी चा फोटो गुगल वरून घेतला आहे.

Nurturing Thursday 31: Talk

nt_12feb15For Nurturing Thursday on Becca Givens blog.

Usually I do not say why I selected the given quote but today I want to share this. Just recently I borrowed a book from the public library, titled “110 stories: New York writes after September 11”. The book is edited by Ulrich Baer.

After reading a few stories, (not all are of my taste) what I realized most is that we humans need to talk in our hard times. Talking or sharing of thoughts is sometimes more important than the food on our plate. So please help someone in need 🙂

पूजा, वैशाली आणि सामाजिक ढोंगीपण

भारतात सुरु झालेल्या “स्वच्छ भारत अभियान”  विषयी चर्वण झाले, फोटो झाले, मोठ मोठ्या बातम्या छापून आल्या, बऱ्याच प्रसिद्ध व्यक्तींना सामील केले गेले, काही संघटना यांना हि आमंत्रण दिले गेले. जे झाले त्याचा खूप गाजावाजा झाला. असो.

जो वर्ग खरेच स्वच्छ भारत साठी रोज झगडत असतो, त्याचे काय झाले? “Who cares”, त्याची पर्वा न राजकारण्यांना आणि न जनतेला. राजकारणी कालचे आणि आजचे,  हे फक्त धोरणे तयार करणे, त्याचा गाजावाजा करणे, प्रसिद्धी मिळवणे आणि पुढे जाणे यात इतके रममाण असतात कि खऱ्या अर्थी अश्या योजनांचे काय होते याची त्यांना परवाच नसते. आणि आमच्या जनतेला काय होत आहे याची फिकीर नसून नवीन काय होणार आहे यात रस असतो.

परवा राष्ट्रपती भवनात विंग कमांडर पूजा ठाकूर यांनी इतिहास रचला. हे कौतुकास्पद आहे. पण आता वाट पहायची आहे ती जेंव्हा खऱ्या अर्थाने अशी एक वैशाली पण पूजा होऊ शकेल, गेला बाजार तिला सन्मानाने जगता येवू शकेल. नाही तर प्रजासत्ताक दिनानिमित्त भारताच्या सांस्कृतिक वैभवाचे दिमाखदार प्रदर्शन जे होते ते थोतांडच्या पली कडे जाणार नाही. कारण पूजा एक दिवस गाजवते पण वैशाली आणि तिच्या सारख्या अनेक स्त्रिया एकाच दिवसात अनेक मरण मरत असतात. तुमच्या आमच्या देखत. 

 “सार्वजनिक संडास साफ करणं हे तिचं काम. रोजच्या रोज येणारे असहय़ अनुभव सहन करायला तिला ताकद मिळते ती ‘कशासाठी पोटासाठी’ या मंत्राची. वाचतानाही अंगावर काटा येणारे अनुभव तिला रोज घ्यावे लागतात. तरीही ती जगते आहे, समाजाची घाण उपसते आहे, त्या मेहतर वैशालीचे हे अनुभव.”

एका वैशाली चे अनुभव शनिवार च्या लोकसत्तेत प्रसिद्ध झाले आहे. 

“भोगले जे दु:ख त्याला – घाणीतच जगायचं नि घाणीतच मरायचं”