गोधडी भाग ३: म्हणी/ सुविचार चा गोंधळ

जगभरात सगळी कडे, प्रत्येक भाषेत, प्रत्येक संस्कृतीत म्हणी आणि सुविचार (quote) सापडतात. या पुढे सुविचार न लिहिता मी quote हा शब्द वापरणार. मला तो जास्त योग्य वाटतो.

समुद्रा खालून जेंव्हा मोती सापडतो, त्याचा रंग, आकार आणि चमक ती इतरां पेक्षा वेगळी असते. वेग वेगळ्या प्रकारचे मोती त्यांच्या “composition ” वरून ओळखले जातात. आणि ते composition  बाह्य घटकां  वर आधारित असते. प्रत्येक पाण्यात प्रत्येक तऱ्हेचा मोती तयार होत नाही. तसेच quotes/म्हणीचे पण विशिष्ट प्रसंगी योग्य वाटतात. कुठली ही म्हण/quote universal नसते.  एखादी म्हण/quote आवडण्या साठी ते कोणी प्रसिद्ध व्यक्तीचे असले पाहिजे असे मुळीच नाही. खरे सांगायचे झाले तर काही quotes मला पटतच नाही.  साधी माणसे रोज च्या व्यवहारात सुंदर असे काही म्हणून जातात कि आपल्या ते खूप भावते. असो.

” You get what you deserve”.

हे तोवर योग्य वाटते जोवर आपण एका व्यक्ती ला मिळालेले यश/अपयश हे आपण त्याने केलेले कार्य याच्याशी जोडतो. पण काही वेळा याचा दुरान्वये हि संबंध नसतो. गेल्या आठवड्यात जर्मन विमान ला अपघात होऊन दीडशे जणांचा जीव गेला. जर त्या अपघातास सहकारी विमान चालक जवाबदार असेल तर, त्याला हवे ते झाले पण त्या एकशे एकोणपन्नास जणांचा काय दोष होता.  शेवटी आपण प्रारब्ध म्हणू.

दुसरे: ” if you are poor at age 35 you derserve it”. हे वाक्य आहे चीन मधील एका अब्जादिशाचे, अलिबाबा या कंपनीच्या सर्वेसर्वाचे, सी. ई. ओ चे.

तुम्हास काय वाटते? मी विचार करते त्या लाखो तरुण/ तरुणींचा, जे कष्ट करून उच्च शिक्षण घेतात. पण नोकरी च्या बाजारात त्यांच्या डिग्री चा उपयोग होत नाही. सरकारी नियमां मुळे आणि राजकीय उदासीनते मुळे त्यांची  नोकरी  कायमची होताना त्रास होतो किंवा उशीर होतो. यात त्यांचा दोष कितपत असतो! सगळे काही  असताना आळसामुळे जर व्यक्ती गरीब राहत असेल किंवा आळसामुळे जवळ असलेले गमावत असेल तर हे quote लागू पडते. पण नेहमी तसे नसते तेंव्हा जाहीरपणे असे म्हणणे योग्य वाटत नाही.

“Learning never exhausts the mind”. Leonardo da Vinci.

मी पुढे जोडीन “conditions apply”, भारतात या जोड गोळी ची अतिशय गरज आहे, तुम्हाला ही पटेल जर शिक्षण पद्धत आणि सामाजिक भान चा विचार केला तर. पण वरील वाक्य ही चुकीचे नाही, हे कसे या साठी गोधडीचा पुढचा तुकडा. सध्या एवढेच!

विचारांची गोधडी: “my space”

godhadi1या ना  त्या कारणाने वेगवेगळ्या वेळी आणि वेगवेगळ्या जागी,  आपण अनेक  विचार ऐकत, बघत किंवा वाचत असतो. त्यांची एक चित्र विचित्र गोधडी तयार होते. काही विचार पटतात तर काही नाही. काहीं बाबतीत आपण पुढे विचार करतो तर काही तेवढे पुरते ठेवतो. असेच काही विचार ज्यांनी मला विचार करायला लावले ते मांडत आहे.   त्यातील पहिला विचार किंवा गोधडी चा पहिला तुकडा आहे  “ज्याची त्याची स्पेस”.

  • नवरा बायकोचे जर एकमेका वर खरे प्रेम असेल तर त्यांना वेगळी अशी  “स्पेस” लागत नाही, असे कुठे वाचल्या सारखे आठवते. आणि हा विचार मनात खूप घोळत होता. हे बरोबर कि चूक कि दोन्ही हे समजत नव्हते. ते समजून घेण्यासाठी चा हा प्रयत्न.

‘Personal space’ हा शब्द हल्ली बऱ्याच वेळा कानी पडतो. सोबत जोडगोळी असतेच. ह्या असल्या गोष्टी म्हणजे “western world” चे चोचले. सुरवात करूया, स्पेस  पासून. ही स्पेस म्हणजे नक्की काय असते?

शाब्दिक अर्थात जरी स्पेस चा विचार केला तर असे दिसते कि, निसर्गाने space_2प्रत्येक जिवात, स्वतःच्या स्पेसची भावना अगदी जन्मतः  दिलेली आहे. ज्याला स्पेस मिळते, त्याची वाढ होते. फुलातून झाडातून हे दिसते. एका जातीची/ एका प्रकारची झाडे सुद्धा सारखी नसतात. याचे छान उदाहरण म्हणजे नारळाचे झाड. जी झाडे मोकळ्या जागेत लावली जातात, ज्यांच्या स्पेसच्या मध्ये, इतर झाडे किंवा वास्तू येत नाही ती झाडे सरळ वाढतात, गगनचुंबी होतात.  इतर झाडे मात्र सरळ न वाढता, त्या झाडा पासून किंवा वास्तू पासून लांब जातात. ज्या बाजूने सूर्याची किरणे जास्तजास्त मिळतील त्या बाजूस ती वाकतात. मोकळीक शोधत स्वतः साठी सूर्य किरणे गोळा करतात. फुलणाऱ्या गुलाबांची पण तीच तरह. जर अनेक फुले एकत्र असतील तर बाजूची नीट फुलतात. मधल्या फुलांना जागाच  उरत नाही. फुलणाऱ्या गुलाबांची पण तीच तरह. जर अनेक फुले एकत्र असतील तर बाजूची नीट फुलतात. मधल्या फुलांना जागाच  उरत नाही.

space_1घरातील लहान मुले सुद्धा, ज्यांची स्वतंत्र खोली नसते ती घरातील एक विशिष्ट जागा किंवा एक कोपरा आपलासा करून ठेवतात. फक्त माझी ही भावना असते. इतरांचे पण तसेच असते. एकाच घरातील माणसांची आवडीची जागा वेगवेगळी असते. आणि तसे नसले कि काय होते? सोपे … भांडण. तुझी जागा माझी जागा वरून. हे झाले प्रत्यक्षातील स्पेस बद्दल virtual space चा विचार करू.

जॉर्ज एस पेटन नावाचा एक अमेरिकी सैन्यातील जनरल होता, त्याचे एक सुंदर वाक्य आहे.

“If everyone is thinking alike, then somebody isn’t thinking.” किती योग्य वाक्य आहे.  मेंढे कसे एका पाठोपाठ जातात अगदी तसे.  आपल्याकडे म्हण आहेच “अति परिचयात अवज्ञा”. कुठल्या ही नात्यात जास्त जवळीक ही अयोग्यच. जिथे मोकळा श्वास नाही तिथे काहीच मोकळे नाही.

दोन व्यक्तींचे बऱ्याच वेळा एक मत होते. त्यांच्या आवडी निवडी ही सारखी असू शकतात पण म्हणून दोघांना उठता बसता सगळे सारखेच हवे असे म्हटले तर, चटकन जाणवते, त्यातील एक माघार घेत असणार. वाद नको म्हणून.  जेंव्हा एकमेकास स्पेस द्यायचे नाकारले जाते, तिथे योग्य ‘respect’ ची कमतरता असते. जेंव्हा दुसऱ्यास स्पेस द्यायचे लक्षात राहत नाही तेंव्हा माणूस हा स्वकेंद्री आहे आहे उगीच जाणावते.

गोधडी चा फोटो गुगल वरून घेतला आहे.

Nurturing Thursday 31: Talk

nt_12feb15For Nurturing Thursday on Becca Givens blog.

Usually I do not say why I selected the given quote but today I want to share this. Just recently I borrowed a book from the public library, titled “110 stories: New York writes after September 11”. The book is edited by Ulrich Baer.

After reading a few stories, (not all are of my taste) what I realized most is that we humans need to talk in our hard times. Talking or sharing of thoughts is sometimes more important than the food on our plate. So please help someone in need 🙂